06.10.2010

Кога превод, кога транскрипција, а кога оригинал

сподели на пинг

Општиот критериум што важи при изборот дали нешто треба да се преведе, да се транскрибира или да се остави во оригинал е едноставно - целта е текстот да биде најразбирлив и да ја пренесе пораката најдобро што може. Се избираат средствата што ќе ја постигнат таа цел.

Во недостиг на установена регулација, практика е еден медиум, издавачка куќа или каква и да е друга институција да си утврди сопствено правило што ќе транскрибира, а што ќе остава во оригинал. За жал, не е мал бројот на тие што воопшто не водат сметка за ова прашање и најлесно им е само да направат копи-пејст на оригиналот (па другите нека мислат како треба да се прочита туѓиот збор).


Поими што вообичаено се транскрибираат


Преводот некогаш не ја доловува смислата што ја има оригиналот. Во таков случај најдобро е зборот/изразот да се транскрибира. Во оваа група спаѓаат:

# Имиња на компании: „Епл“, „Мајкрософт“, „Гучи“

Доколку името содржи и преведлив елемент, како corporation, production, agency, company и сл. во тој случај, овој елемент се преведува, а преостанатото се транскрибира.

Toyota Motor Corp. ќе биде корпорацијата „Тојота мотор“

# Географски поими, квартови, улици:

Монпелје, Барселона (а не Барцелона)

Џенг Џоу, Лонг Ајленд

Парк авенју

Дизелдорф (* наше мислење иако во правописот од 1999 година стои Диселдорф; за да формираш сопствено мислење погледни ја дискусијата во коментарите)

Роки Маунтинс (евентуално и планините Роки, но не Карпестите Планини)

Шанз Елизе (се среќава и преводот Елисејски полиња, но со него се постигнува поинаква стилска обоеност)

Забележи ја разликата меѓу Њујорк (не Њу Јорк), Њукасл и Њу Џерси. Единствениот исклучок овде е Њујорк, кој во оригинал всушност е составен од два збора New York. Навлезен е одамна, преку говорена, а не преку пишана форма и затоа не соодветствува на оригиналот. Сите други географски поими од овој тип се пишуваат како два збора, како што е случајот со Њу Џерси (New Jersey). Њукасл, пак, се пишува слеано, бидејќи така е и во оригиналот (Newcastle).

# Лични имиња: Ајшварија Раи, Алехандро (Alejandro од шпанско говорно подрачје), Алесандро (Alessandro од италијанско), Венсан (Vincent од француско), Винсент (Vincent од англиско)

# Видеоигри: „Ворлд оф воркрафт“, „Старкрафт“, „Мистери кејс фајлс“ (преводот не доведува до поврзување со означеното)

# Имиња на музички групи: „Ролингстоунс(и)“, „Ред хот чили пеперс“, „Ајрон мејден“, „Грин деј“, „Мечбокс твенти“

# Имиња на компјутерски апликации, програми, оперативни ситеми и слични поими од информатиката: „Линукс“, „Виндоус“, „Ворд“, „Твитер“, „Твитдек“, „Фејсбук“

# Имиња на марки (од која и да е област): „ајфон“, „блекбери“, „пино ноар“, „фолксваген“, „мицубиши“, „живанши“, „голден поинт“, „версаче“

Напомена: имињата на марките се пишуваат со мала буква, додека истите имиња, кога ги означуваат лицата според кои е именуван брендот или компаниите што го произведуваат, се пишуваат со голема буква.

# Имиња на весници, списанија, телевизии: „Њујорк тајмс“, „Вашингтон пост“, Би-би-си, Си-ен-ен, Ен-би-си, „Плејбој“, „Вог“, „Венити фер“.

Исклучок се имињата што се описни, на пример Journal of Medicine and Philosophy, и во тој случај преводот е подобро решение од транскрипцијата: Журнал за медицина и философија.


Некогаш оригиналот е неизбежен


Во оригинал се оставаат зборови/изрази, чии превод или транскрипција не доведуваат до поврзување со означеното во перцепцијата на зборувачите. Такви се:

# Имиња на песни. Музиката се слуша онака како што е создадена, без преводи, така што единствената логична варијанта е имињата на песните да се оставаат во оригинал:

How Far We've Come, No se porque te quiero, I've got a feeling.

Сигурно никој нема да сфати дека му зборуваш за музика од преводот „До каде стигнавме“, „Не знам зошто те сакам“ или „Имам чувство“.

Од друга страна, песната „Dream a Little Dream of Me“ (во превод „сонувај малку за мене“) може да ја најдете и на француски како „Les Yeux Ouverts“ (францускиот наслов значи „очи отворени“), но само затоа што е препеана и затоа што постои како посебна и на овој јазик. Употреби го оригиналниот назив, во зависност од тоа за која верзија зборуваш.

Во случаи, пак, кога станува збор за песни од јазици што користат кирилично писмо, на пример руската Очи черные, често во практиката може да се сретнат транскрибирани (во случајов „Очи чорние“). Сепак, препорачуваме оригинал и во вакви случаи, доколку не постојат технички пречки за тоа.

Исклучок претставуваат јазиците (и писма) што се помалку застапени во нашата средина. Во тој случај се користат интернационални називи (доколку постојат, најчесто се на англиски) или латинични интернационални транскрипции).

# Сѐ од претходно наведеното важи и кога се во прашање музичките албуми:

The Dark Side of the Moon, No Line on the Horizon

# Терминологијата не се преведува само во исклучителни ситуации, кога текстот е наменет исклучиво за стручна публика, на пример, латинската терминологија во медицината или компјутерски термини кои и онака нема да ги разбере некој што не ја познава струката. За истите термини, кога се наменети за поширока публика, во медиумите или во изданија со популарна намена, пожелно е да бидат приспособени и дообјаснети или целосно заменети доколку за нив постои македонски назив.


Некои имиња, сепак, се преведуваат


Во ваквите случаи треба да се има предвид дека не се бара буквално преведување на зборот. Таков е случајот со:

# Имињата на филмовите:

Fast & Furious ќе биде „Брзи и бесни“

Pulp Fiction ќе биде „Евтини приказни“

Kill Bill ќе биде „Убиј го Бил“

The Hurt Locker се среќава со повеќе различни преводи: „Град на болката“, „Капетанот Џејмс“ и слично, па дури и во погрешна транскрипција „Харт локер“. Со оглед на тоа што станува збор за специфичен фразеологизам, кој значи опасно место каде што демнат опасности, ја прифаќаме разноликоста на преводите. Токму поради тоа, препорачуваме да остане и оригиналот во заграда, фуснота, линк... Во вакви случаи транскрипцијата (дури и да е точна), веројатно, е најнесреќното решение.

# Интернационалните награди:

MTV Music Awards ќе биде музичките награди на Ем-ти-ви

Golden Globe ќе биде „златен глобус“

Nobel Prizes ќе биде Нобелови награди

58 коментари:

  1. Microsoft, Apple, Android, Toyota и бла бла бла сите останати се уствари трејдмарк и тие не треба да се преведуваат.

    ОдговориИзбриши
  2. @Viktor Да, кога се лиценцирани продавници во прашање, фирмата треба да стои во оригинал. Во општа употреба се применува транскрипција.
    Истото го прашав и @ViktrArs - дали и „палома“, „дом перињон“, „мерцедес“ ги пишуваш во оригинал? Исто е, само овие другиве ти се од област што ти е поблиска и поинаку ги перцепираш.
    Правило си е правило и важи за сите, во спротивно би настанал хаос, ако се дозволи оригинал за марките што ти се поблиски и што знаеш како да ги напишеш во оригинал, а тие што не знаеш како се пишуваат во оригинал или за кои и не ти е битно да бидат така напишани да ги пишуваш како што се изговараат :)

    ОдговориИзбриши
  3. Еден зен мк-превод од пред некои 10 години. Филмот "About a boy" беше преведен како „Избраниот пријател“. Глупо е да се преведуваат филмови, ако во загради не стои насловот на оригиналот. Не само од англиското говорно подрачје туку и останатите. Како инаку ќе ги најдеме на торенти :)

    ОдговориИзбриши
  4. Здраво :)

    Имам едно прашање, надвор од денешниот пост, ама може ќе биде добра тема за некој нареден.

    Многу едноставно, како е правилно да се пишуваат имињата во официални документи, кога се споменуваат во официални институции (парламент) конференции, на ТВ, Радио - секаде каде е потребо да се идентификува личност?

    Име + Презиме, или
    Презиме + Име како во времето на Југославија.

    Лично ме иритира кога ќе ја слушнам втората варијанта пр. Името (ИВАН) би требало да те идентификува, а презимето (Ивановски) да дообјасни кој е тој Иван. Често во парламент Макрадули Јани..? или на ТВ.

    Неформално може кој како сака да се кажува, и „другар’ ако сака да си стави пред името. Прашањето ми е за овие по така местата и документи.

    Поздрав

    ОдговориИзбриши
  5. Сигурно ќе напишеме посебен пост за ова, ама еве да ти одговорам дека е правилно прво името, па презимето. За жал, телевизијата не е репер за тоа „како треба“...

    ОдговориИзбриши
  6. @Dasaf Ако тргнеме по таа логика, не треба да се преведуваат ни имиња на книги :)
    Не се согласувам со тебе. За да се долови смислата, некогаш е подобро преводот да не е буквален. Не сум го гледала филмов што го спомнуваш и не знам дали е соодветен преводот што бил направен, но генерално треба да има преводи. Се согласувам дека треба да стои и оригиналот, на некој од начините што ги коментиравме претходно :)

    ОдговориИзбриши
  7. Еј, немој молим те, мора да го гледаш филмот! :)

    ОдговориИзбриши
  8. @dasaf :)) Планирам. Ама лошите преводи не се изговор. Наместо да ги исфрлиме сосема, да ги направиме добри :)

    ОдговориИзбриши
  9. Коментарот повеќе ми беше за употреба на превод/оригинал во (да речеме) информативен напис. Јас ако го купам DVD-то на одреден филм, немам против насловната да биде преведена. Исто и со книга. Но доколку читам дека годинава „Шкафче на болката“ освоил Х Оскари стварно не знам за што се работи. Веројатно ми функционира логикава?

    ОдговориИзбриши
  10. @Dasaf Разбирам, ама пак зборуваш за лош превод :) - шкафче. Ако преводот е добар нема да ти пречи да го прочиташ. На пример, кај нас во весник одеше „Град на болката“, со тоа што на првото спомнување во текстот, секогаш одеше и оригиналот. Лично мислам дека најдобро решение беше преводот „Капетанот Џејмс“, но и во тој случај пожелно е барем еднаш да е спомнат оригиналот. Да не ме разбереш погрешно, не сум против да го има и оригиналот, на едно место во текстот, заради дообјаснување и пребарување

    ОдговориИзбриши
  11. Мислам дека делот со песни, нивното оставање во оригинал е контрадикторно со тоа на филмовите и на личните имиња и називи.

    „Музиката се слуша онака како што е создадена“ - Песните се пеат, нели? Зарем тука транскрипцијата нема да помогне најмногу? + Ако не се транскриптираат албуми и песни тогаш која е поента да транкриптирате име на бенд?

    Пинк Флојд - Dark Side Of the Moon ?

    ОдговориИзбриши
  12. @Viktor - Кога ќе напишеш Пинк Флојд, веднаш ти е јасно за што станува збор, а не сум сигурна дека е таков случајот со насловите на музички дела (песни, албуми). Направи тест, дали некој ќе погоди за што зборуваш ако напишеш Дарк сајд оф д мун или Темната страна на месечината. Направи го тестот и со некое помалку познато музичко парче. Како што кажав, целта и критериумот е најдобро да се пренесе информацијата.
    Во музиката јазикот е второстепен, можеш да ја слушаш и без да го разбираш текстот. Ако некој не го знае јазикот, ни транскрибирањето на насловот нема да му помогне

    ОдговориИзбриши
  13. @bvelkovska а што подразбираш ти под "лиценцирани" ?

    ОдговориИзбриши
  14. @Viktor (zuberot) Се знае што е лиценца. Ако сакаш ти да отвориш овде застапништво на странски бренд, ќе мораш да се придржуваш до правилата на лиценцата што ти ја издава матичната компанија. Името на фирмата над твојот дуќан/бутик/продажен салон, како сакаш, ќе биде напишано исто како што е и на дуќанот во Њујорк, Лондон, Белград (каде и да имаа фирмата свои разграноци). И тоа е во ред и не го спориме. Меѓутоа општата употреба на тоа име подлежи на транскрипција како и сите други непреведливи туѓи зборови

    ОдговориИзбриши
    Одговори
    1. A kako toa vo Sofija i Moskva Coca Cola i McDonalds se pisuvaat kirilicno, a ne vo originalno pismo?

      Избриши
  15. Одличен е текстот и сите примери се на место, иако не се сложувам со пар работи и морам да ги изнесам тука:

    1. Не е Дизелдорф, туку Диселдорф.

    2. Би-би-си, Си-ен-ен, Ен-би-си - сакам да ги пишувам вака и полесно е во практиката, но правилата велат дека овие скратеници се пишуваат вака: ББЦ, ЦНН, НБЦ, МТВ итн. (УНИЦЕФ).

    3. Па, и за Golden Globe не би се сложил. Според мене, „Златен глобус“, „Оскар“, „Златен лав“, „Златна камера“ (или каква и да е) итн.

    ОдговориИзбриши
  16. Не разбирам каква е оваа дискусија?

    Овој блог требаше да ни припомни на некои правила за тоа како се работи со јазикот, зацртани практики во пишувањето и разбирањето на овој јазик. Си имаме институт по македонски јазик, катедра, факултети. Професионалци (како авторките на блогот се надевам)

    Дискусија во друга насока, за примери, практики, случаеви. Нека биде од полза блогот за секој што занимава со пишување дури и непрофесионално. Некој не се сложувал со правилата, нека пишува грешно - негова работа.

    Еден пример: Треба да напишете текст за гостување на познат диригент од Финска или да речеме Јапонија. Никогаш пред тоа нема гостувано лик со такво име, и името му се изговара со гласови кои што ги нема во нашата азбука. Што правиш? Пишуваш како се сетиш или се потпираш на правилата од институтот, катедрата? Лектор :) и.т.н и работата е завршена професионално.
    Жално беше за време на светското првенство во фудбал, мајката на сите телевизии МРТВ, да прави абривиатури от типот - Мек = Мексико, или Сев. Кор.. има милион примери.

    забелешка: под насловот (блог за јазикот) не треба ли да конкретизира за што се работи овде, а не да обобштува. Јазик е доста општ поим.. и обфаќа мн повеќе. :)

    ОдговориИзбриши
  17. "...веднаш ти е јасно за што станува збор, а не сум сигурна дека е таков случајот со насловите на музички дела. Направи тест, дали некој ќе погоди за што зборуваш ако напишеш..."

    „погоди“ и „јасно“ се клучните зборови погору кои го прават проблемот. Ако се транкриптира нешто познато тогаш е вред така, го знаеме може да си дозволиме на кирилица, пример Палома итн? Но ако е нешто непознато тогаш транскрипцијата прави забуна.

    Пример од прва, не сум чул за „Златен глобус“ тогаш како ќе го поврзам со Golden Globe? Голден Глоуб ми прави уште поголема забуна. Додека ако е оригинал, тогаш тој ќе се појави насекаде како ист ќе може да се поврзе и да се најде значењето. Да, тоа е бариерата на македонскиот јазик и кирилицата.

    Денеска повеќе од претходно се сретнуваме со нови термини од било кој јазик, како може да си дозволиме да транскриптираме непознат термин кој нема значење и кој не е познат и кој, на кирилица, не може да се најде.

    Затоа и не сум убеден во досегашниве лекторски правила за транскрипција. Мислам дека е дојдено време да се смени нешто. Fuck дури и додека пишувам ова гледам One на брошура цела напишана на македонски, не пишува „Уан“ или „Еден“.

    Но во секој случај, двете правите одлична работа со блогов, од постовите до коментарите има што да се прочита, размисли и можеби смени :P

    ОдговориИзбриши
  18. Ја поздравувам авторката на текстот и главно, се согласувам со кажаното.
    Коментар: една моја пријателка од Мировниот корпус чие име во оригинал е Cindy имаше потреба да извади документ за идентификација кој ќе и' послужи за време на нејзиниот престој во Македонија. Знаете како беше транскрибирано нејзиното име? ЦИНДУ. Нејзиното презиме беше уште посмешно транскрибирано, но не би сакала да бидам недискретна и да го спомнувам. Се согласувам дека за секоја недоумица би требало да се обратиме на компетентна институција која и официјално се занимава во практика со овој проблем. Но, што станува кога ќе сретнеме вакви случаи? Како да постапиме доколку навистина треба да го транскрибираме ова име? Јас сметам дека треба да стои како што е во оригиналот, но со кирилично писмо, Синди. Но, се плашам ќе биде различно од она кое е правилно. А, пак, ако го ставам правилното, Цинду, се плашам дека сите ќе ми се смеат.

    ОдговориИзбриши
  19. @Dejan Зошто Диселдорф кога и на германски се изговара со з? Да, во германскиот се пишува со с, но ние овде имаме фонетски правопис, нели? Аналогно на тоа велиме барон Минхаузен, Дрезден итн., а не Минхаусен, Дресден... (иако и двете се пишуваат со с)

    Хм, за Би-би-си, Си-ен-ен... во ред, полесно е. Но, што да правиме кога во скратеницата се појавува буква што ја немаме во нашиот јазик W или Y или Ș или Ȕ или ň... Мислам и дека не е ист случајот со УНИЦЕФ, УНФПА и сл. Овие вторите имаат статус на скратеници за името, а тие претходните се самите име, т.е. се лекисикализирни. Кога велиш Си-ен-ен не навлегуваш во значењето на скратеницата, едноставно ја именуваш телевизијата. Кога велиш УНИЦЕФ, зборуваш за Детскиот фонд при Обединтетите нации.
    За третата точка, со наградите, не разбрав за што не се сложуваш.
    Поздрав и убав ден :)

    ОдговориИзбриши
  20. @Anonymous Од едната страна на прес-картичката името ми е напишано со кирилични букви, со сите податоци на македонски, а од другата со латинични букви и со податоците на англиски. Можеби тоа е најдоброто решение - од едната страна оригинал, на другата кирилична транскрипција според изговорот. (Синди Презиме и Cindy Last Name) :)

    ОдговориИзбриши
  21. Горе фино сте ги спомнале Њујорк и Њукасл, ама на Нов Зеланд заборавивте. Ете, некој си го превел. Белорусија, во Белорусија, па и низ целиот свет, се вика Белорус, само кај нас се додава Бело на Русија.
    За жал има многу нерешени зборови и двојби, само како што горе пишал некој дека не треба да се дискутира за нив, затоа што сме си имале Институт за македонски јазик, ама апсолутно не се сложувам. Јазикот е жива материја, се менувал, се менува и ќе се менува, и затоа лингвистите треба да се еден вид на медијатори помеѓу говорителите на еден јазик и оние кои ги носат правилата и нормите. Од друга страна пак, тоа е и голема обврска за секој лингвист да биден присутен на секое поле од животот, и да ги следи промените.

    Поздрав Бисерка, од една колешка од факултет:)

    ОдговориИзбриши
  22. @Anonymous Фала за примерите :) Да, треба да се спомнат и тие. Има и други такви, како Нова Шкотска, Северна Каролина и слично.
    Мој став е дека тоа што е навлезено јазикот во општа употреба треба да се прифати, наместо вештачки да се наметнува друго решение. Сите тие се поодамна навлезени. Лингвистите не им наметнувале на луѓето да ги преведат. Веројатно во тоа време кога навлегле во јазикот (помалку глобализирано од ова денес) така им било позвучно и поексплицитно. Денес тенденцијата е транскрипцијата да биде поблиску до изворното име и тоа е начинот што го поддржуваме и ние.
    Како што кажуваш, јазикот е жива материја :)

    Секако дека е добро да има дискусија, па и да се дообјаснат некои работи.

    Поздрав и до тебе :) Штета што остануваш анонимна

    ОдговориИзбриши
  23. dasaf, ОДЛУКА на преведувачот е како ќе го преведе насловот на филмот. Така е во цел свет. Така ќе биде и кај нас...
    Бруно, и двете се правилни во говорниот јазик. Проблемот настанува во еднозначното определување кое е име а кое е презиме. Американците во пишувањето го решиле со запирка, па пишуваат Глигоров, Киро. Инаку и јас сум за име па презиме, ама не сметам дека има грешка и во обратното.

    ОдговориИзбриши
  24. Дискусијава беше многу интересна за читање, го поздравувам блогот, лекторките и уредувачите на страницава, навистина ни е потребно такво нешто. Од она што го прочитав сметам дека како дополнение на текстот треба да има и дефиниција за тоа што е транскрипција, затоа што очигледно на оние кои не се јазичари не им е јасно и го поистоветуваат со превод.

    ОдговориИзбриши
  25. @Anonymous Да, забележав дека не им е најјасно. Транскрипцијата е објаснета и дефинирана во претходните постови на темава

    ОдговориИзбриши
  26. :-)
    1. За третото, ти беше со мала буква, мислев дека инсистираш да се пишува со мала буква - „златен глобус“, а не со голема „Златен“.
    2. За Си-ен-ен и за ЦНН има глобење и глобење.
    3. За Дизелдорд и Диселдорф: Во Правописниот речник е Диселдорф; се пишува со две с (Dusseldorf, со умлаут), а две с во германскиот се изговараат како „с“, едно „с“ најчесто се изговара како „з“; и трето - сум живеел во Германија, знам како го изговараат. :-)

    ОдговориИзбриши
  27. А, да, и за уште една работа кога сме на оваа тема: Латвија VS Летонија?
    Се согласувам дека термините се од поодамна и веќе се утврдени. Јас ги прифаќам како такви од причина што лингвистите на времето навистина студиозно работеле, барем јас таков впечаток сум добил. И мислам дека има причина зошто е Белорусија, а не е Беларус, или зошто е Молдавија, а не е Молдова, па и зошто е Летонија, а не е Латвија.
    Дај ние да ги испегламе новите термини што секојдневно не бомбардираат!

    ОдговориИзбриши
  28. Dejan, за официјалните имиња на државите не одлучуваме ние, туку самите држави. На пример, „Брегот на Слоновата Коска“ не постои. Самата држава бара од сите земји да НЕ го преведуваат името туку да го користат оригналното Cote d'Ivoire. Значи, на македонски би било Кот д'Ивоар. Исто и со земјите што ги наведе - ѕирни на сајтот на ООН, на нивните званични сајтови (од Влада, од некои амбасади), на сајтот на МНР и ќе дознаеш како се викаат земјите. Значи - Република Молдавија, Република Белорусија, Република Латвија (Летонија) според http://mfa.gov.mk/default1.aspx?ItemID=270 . Значи, во официјална комуникација, ете ги имињата и никој не може да ги менува со сила (затоа нас нѐ молат сами да си го смениме). Неофицијално, како ти е воља.

    ОдговориИзбриши
  29. Зозе Мургоски вели Карпести Планини...кој да слушам?

    ОдговориИзбриши
  30. @Anonymous - Процени сам(а) дали подобро ќе те разберат ако го преведеш географскиот поим или ако го транскрибираш. Само плс сподели го образложението ако се определиш за преводот :)

    ОдговориИзбриши
  31. Мислам дека „Карпестите планини“ навлезе во јазиков со еден лош превод на топонимот од „Глуп и поглуп“ и, како за белја, се фати. Беше направен обид да се повтори таа грешка со Кршогрб планина или како и да беше(на Brokeback Mountain, нели)... Што се однесува на јазичните правила што не им одговараат на сите, deal with it, мора да има правила во јазикот (иако, „работата“ на говорителите е постојано да го менуваат, виткаат и кршат, од генерација во генерација). Ми пречи тоа што стручњаците од оваа област, постарите, како слеп за стап се држат до правилата од „пред деда Христа“, тоа што повеќето книжарници ми нудат српски преводи или оригинали (работава, сам себе го убиел), а оние ретките што нудат преводи на македонски јазик, ретко кога консултираат лектор (што е погубно за преводот). Ми пречи тоа што телевизиските преводи воопшто никој не ги проверува, а камо ли да ги лекторира (затоа има „сеуште“, „и кажав на мајкати“, „несакам да одам“ и сл.“, што секој што поминал три месеци во Америка мисли дека може да преведува (целниот јазик е тој што треба совршено да се познава), а најмногу од се`, тоа што џабе веземе (може само да си се испожалиме), затоа што никому не му е гајле за јазикот и секој еден е експерт за тоа што е правилно или неправилно во нашиот. Сепак, блогот е одличен и мислам дека е големо освежување на интернетов... :)

    ОдговориИзбриши
  32. Јас не знам, затоа и прашувам, не знам од каде се вовлекол Карперсти Планини и дали е точен превод, а мора да признаам ми звучи многу логично, исто како што The Alps одма би го превела Алпи нели ( до тој степен ми звучи логично:) -друго образложение немам :)) Не ме научиле подобро на факултет изгледа.
    Што се однесува до телевизиските преводи, одредени преводи се проверуваат од лектори (како за пример телма и канал 5 имаат едни од најкатастрофалните преводи што ги имам сретнато и не сум изгледала ниеден филм во животов на тие телевизии), а да не зборувам што титлувањето има посебни техники-како кратење, поедноставување, доловување на смислата со пократки фрази итн...на што овие телевизии и другите нели најмалку обрнуваат внимание.
    Како и да е,повеќе ќе верувам на лектор отколку на преведувач во вакви случаи(како во овој:)

    ОдговориИзбриши
  33. @Anonymous Не е проблем што прашуваш :) Добро би било да слушнеме различни размислувања. Не сакаме да наметнеме категоричен став, туку препорака (постојано повторуваме дека јазикот е жива материја и не може да се исклучат зборувачите кои секојдневно го практикуваат јазикот). Во тој контекст, под образложение мислев, какво е твоето лично мислење, не стручно - дали во комуникација, ако употребиш Карпестите Планини, соговорникот ќе знае за што збпруваш или подобро ќе разбере ако кажеш Роки Маунтинс.
    Лично не препорачувам и не употребувам превод на топоними, освен оние што се одамна навлезени во јазикот и општо познати како такви (беа спомнати во некој од коментарите: Нов Зеланд, Нова Шкотска, Северна Каролина - наместо New North...)

    ОдговориИзбриши
  34. Почитувани,

    Баш ми се допадна блогов. Не го прочитав цел, ама ми падна во очи Диселдорф, па морав да пишам :).
    Сте напишале дека треба да биде ДиЗелдорф иако правилно е ДиСелдорф. Се повикувам на Правопис на македонскиот литературен јазик од 1999 г. на стр. 157 каде е наведен како Диселдорф. Морам да нагласам дека на германски не се чита со „з“. Имено на германски се пишува со две „с“ (Düsseldorf) што всушност и се чита „с“, а само кога има едно „с“ се чита „з“. Според мене, кога се транскрибира некое странско име, треба да се консултира некој кој го учел тој јазик, особено ако има правила за читање (како што е случај во германскиот) или да се послужи со правописот во кој има правила за транскрипција на туѓите имиња. Затоа подобро би било да го тргнете примерот за градот зашто некој може да го научи и примени погрешно.
    Што се однесува до тоа дали нешто да се транскрибира или преведе, прво го применувам правописот, а доколку не е наведен таму, се повикувам на првиот пасус од блогов :)

    Поздрав од Фајнал фикшн

    ОдговориИзбриши
  35. @Фајнал фикшн :) Ете коригиравме, т.е. додадовме објаснување дека според правописот е Диселдорф со с. Ова, сепак, е блог и многу често (ќе) изнесуваме лични ставови и препораки, настрана од тоа што е неспорна норма. Сметаме дека дискусија треба да има, бидејќи ни авторите на правописи и речници не се безгрешни (ниту некој им замерува за тоа) :)
    Во врска со Дизелдорф/Диселдорф - во ред, прифаќам дека на германски се изговара со нешто што можеби потсетува на нашето С, но е малку позвучно. Веројатно тоа е причината што нашите говорители во говорениот јазик го препознаваат како З. Впрочем, не сум слушнала некој во говорена форма да го изговори со С, а ми се случило и некој да ми каже „Дизелдорф се пишува со С“ - значи го изговара со З, а ме убедува да го напишам со С. Веројатно тоа е така поради тоа што станува збор за интервокална позиција, во која говорниот апарат полесно се позиционира за да изговори звучна отколку безвучна согласка. И во контекст на ова, сметам дека решението Диселдорф е едно од оние што сосила им се наметнуваат на зборувачите.
    Пак ќе кажам - не мора да сум во право. Но, од друга страна, можеби при следната ревизија на правописот (при подготвувањето на следното издание) авторите ќе ги земат предвид ваквите забелешки.
    Во секој случај, благодариме за вклучувањето на дискусијата, па се читаме :)

    ОдговориИзбриши
  36. Фајнал фикшн13 октомври 2010 22:56

    Мило ми е што наидов на делумно разбирање од Ваша страна :). Сепак сметам дека за оние работи кои веќе постојат правила не треба луѓето да се ставаат во нови дилеми бидејќи и без тоа има милион други работи за кои нема правила, па мораме сами да смислуваме што да напишеме. Се фатив за Диселдорф, ама не како „слеп за стап“ :). „SS“ на германски се чита како нашето „с“ само може малку појако и ни најмалку не звучи на „з“. Мислам дека мислењето дека безвучната согласка треба да се озвучи во интервокална позиција е малку погрешно. И ние во нашиот јазик ги употребуваме безвучните согласки во ваква позиција без да ги менуваме (на пр. лисец, каса, висина итн.). Веројатно ова е под влијание од другите топоними кои ги имате наведено: Дрезден и Минхаузен. Но на германски јазик овие се напишани со едно „с“ кое инаку во германскиот јазик се чита „з“, па оттаму кај нас соодветно се транскрибираат со „з“. Правилата за транскрипција од германски јазик се наведени во правописот на стр. 96, за конкретниве примери точки в. и д. Ова е сосема во ред зашто не прави исклучок на ниедно правило и најмногу соодвествува на оригиналниот изговор.
    Инаку сум против да се повикуваме само на тоа како го слушаме некој збор зашто сум сигурна дека 99 % од луѓето (меѓу кои и јазичарите) глаголот „презема“ го изговараат (и пишуваат!) „преВзема“, што е неточно, за „предвид“ велат „во предвид“ или „в предвид“, за „инјекција“ велат „инекција“. Сигурна сум дека не би сакале да ги послушате во овој случај. Тоа што Диселдорф го изговараат Дизелдорф како и многу други зборови е, за жал, поради тоа што биле изложени на погрешен изговор од страна на медиумите, професорите, а да не зборувам за парламентот :).
    Во поглед на топонимите, многу работи се нелогични поради тоа што навлегле во нашиот јазик од други јазици (не од јазикот на државата на која и` припаѓаат), на пр. Летонија најверојатно навлегло од француското име на оваа држава (Летони). Правила ги има од секаков тип: некои се транскрибирани според изговор (Newcastle - Њукасл), некои се преведени (New Zealand - Нов Зеланд, Београд - Белград), некои се транскрибирани, а згора на тоа и променети (New Jersey - Њу Џерси иако се чита Њу ЏерЗи, New York - Њујорк иако се пишува одвоено во оригинал).
    Поради горенаведените примери сметам дека не треба никому да му се замери за обидот некако да транскрибира топоним кој досега не го сретнал и го нема во правопис. Нема замерки кога Rocky Mountains ќе бидат транскрибирани како Карпести Планини (навистина се карпести) или Роки Маунтинс или планините Роки. Во случајов, нема кој да оспори за ниедната форма бидејќи нема правило, туку преведувачот/лекторот ќе се води според првиот пасус на блогов :). А оној кој ќе го прочита преводот ако воопшто не ни чул за планината, нема многу да му менува.
    Искрено се надевам дека македонистите/експертите еден ден ќе изгласаат едно правило и ќе речат „амин“, па сите раат да си бидеме и белки ќе се стави крај на „она што навлегло да продолжи да се применува така (без разлика на тоа што нема логика), а новото кој како знае да се снаоѓа, а кога некако ќе се снајде, зошто баш морал така да напише“.

    До следно читање,
    Фајнал фикшн

    ОдговориИзбриши
  37. Мило ми е што наидов на делумно разбирање од Ваша страна :). Сепак сметам дека за оние работи кои веќе постојат правила не треба луѓето да се ставаат во нови дилеми бидејќи и без тоа има милион други работи за кои нема правила, па мораме сами да смислуваме што да напишеме. Се фатив за Диселдорф, ама не како „слеп за стап“ :). „SS“ на германски се чита како нашето „с“ само може малку појако и ни најмалку не звучи на „з“. Мислам дека мислењето дека безвучната согласка треба да се озвучи во интервокална позиција е малку погрешно. И ние во нашиот јазик ги употребуваме безвучните согласки во ваква позиција без да ги менуваме (на пр. лисец, каса, висина итн.). Веројатно ова е под влијание од другите топоними кои ги имате наведено: Дрезден и Минхаузен. Но на германски јазик овие се напишани со едно „с“ кое инаку во германскиот јазик се чита „з“, па оттаму кај нас соодветно се транскрибираат со „з“. Правилата за транскрипција од германски јазик се наведени во правописот на стр. 96, за конкретниве примери точки в. и д. Ова е сосема во ред зашто не прави исклучок на ниедно правило и најмногу соодвествува на оригиналниот изговор.
    Инаку сум против да се повикуваме само на тоа како го слушаме некој збор зашто сум сигурна дека 99 % од луѓето (меѓу кои и јазичарите) глаголот „презема“ го изговараат (и пишуваат!) „преВзема“, што е неточно, за „предвид“ велат „во предвид“ или „в предвид“, за „инјекција“ велат „инекција“. Сигурна сум дека не би сакале да ги послушате во овој случај. Тоа што Диселдорф го изговараат Дизелдорф како и многу други зборови е, за жал, поради тоа што биле изложени на погрешен изговор од страна на медиумите, професорите, а да не зборувам за парламентот :).

    Од Фајнал фикшн
    Продолжува...

    ОдговориИзбриши
  38. Фајнал фикшн13 октомври 2010 23:00

    Мило ми е што наидов на делумно разбирање од Ваша страна :). Сепак сметам дека за оние работи кои веќе постојат правила не треба луѓето да се ставаат во нови дилеми бидејќи и без тоа има милион други работи за кои нема правила, па мораме сами да смислуваме што да напишеме. Се фатив за Диселдорф, ама не како „слеп за стап“ :). „SS“ на германски се чита како нашето „с“ само може малку појако и ни најмалку не звучи на „з“. Мислам дека мислењето дека безвучната согласка треба да се озвучи во интервокална позиција е малку погрешно. И ние во нашиот јазик ги употребуваме безвучните согласки во ваква позиција без да ги менуваме (на пр. лисец, каса, висина итн.). Веројатно ова е под влијание од другите топоними кои ги имате наведено: Дрезден и Минхаузен. Но на германски јазик овие се напишани со едно „с“ кое инаку во германскиот јазик се чита „з“, па оттаму кај нас соодветно се транскрибираат со „з“. Правилата за транскрипција од германски јазик се наведени во правописот на стр. 96, за конкретниве примери точки в. и д. Ова е сосема во ред зашто не прави исклучок на ниедно правило и најмногу соодвествува на оригиналниот изговор.

    Поздрав,
    Фајнал Фикшн

    ОдговориИзбриши
  39. Фајнал фикшн13 октомври 2010 23:06

    Продолжува од претходниот коментар:
    Инаку сум против да се повикуваме на тоа како повеќето луѓе го изговараат некој збор зашто луѓето многу често прават грешки: 99 % глаголот „презема“ го изговараат (и пишуваат!) „преВзема“, за „инјекција“ велат „инекција“. Тоа што Диселдорф го изговараат ДиЗелдорф, како и другите грешки што ги прават е поради тоа што биле изложени на погрешен изговор од страна на медиумите, школството, а да не зборувам за парламентот :)

    ОдговориИзбриши
  40. Фајнал фикшн13 октомври 2010 23:25

    Во поглед на топонимите, има многу нелогичности. Некои навлегле од други јазици (не од јазикот на државата на која и` припаѓаат), на пр. Летонија најверојатно навлегол од француското име на државава - Летони. Некои се транскрибирани според изговор (Newcastle - Њукасл), некои се преведени (New Zealand - Нов Зеланд, Београд - Белград), некои се транскрибирани и променети (New Jersey - Њу Џерси иако се изговара Њу ЏерЗи, New York - Њујорк иако се пишува одвоено во оригинал).
    Поради примериве не треба никому да му се замери за обидот да транскрибира топоним кој не е утврден. Нема замерки кога Rocky Mountains ќе се напишат Карпести Планини (навистина се карпести), Роки Маунтинс или планините Роки. Не смее никој да оспори за ниедна форма зашто нема правило, па преведувачот/лекторот ќе се води според првиот пасус на блогов и во тој случај не треба да се суди за направениот избор.

    Добра ноќ,
    Фајнал фикшн

    ОдговориИзбриши
  41. фајнл фикшн, кратете си ги титловите повеќе, не се дочитува- само срдечна препорака од гледач.

    ОдговориИзбриши
  42. @Бисерка, моето лично мислење е Карпести Планини- под услов да не постојат нели други Карпести Планини (во Аргентина на пример) па да дојде до забуна. Доколку е возможно, сакам што помакедонски да звучи преводот затоа што дедо ми на пример нема да разбере што тоа сакам да кажам со Роки Маунтинс :)
    А во говорна комуникација- не знам, пак зависи од соговорникот- на дедо ми ќе му кажам Карпести Планини, на другарка ми Роки Маунтинс :) Шала на страна...треба да се утврдат овие работи- а МНОГУ СЕ- да побрзаме да не не колнат следните генерации...

    ОдговориИзбриши
  43. малце пак го измешав личното со стручно мислење..ама тешко е да се разграничи :))

    ОдговориИзбриши
  44. Ми се допаѓа како се разви дискусијава, браво...

    ОдговориИзбриши
  45. адриан ганиу22 октомври 2010 09:49

    Јас мислам дека како ва македонскиот јазик така и во албанскиот се преведуваат зборови претежно од англиски, франциски и германски, кои во превод го губат основното значење и излегуваат смешни.

    ОдговориИзбриши
  46. Ајшварија Раи??? Ајшварија????????? Актерката се вика Аишварја, а повеќе од три години се презива Раи Баччан.

    ОдговориИзбриши
  47. Имам едно прашање. Како се транскрибира англискиот збор „Chelsea“?
    На пр. конкретно, не како име туку фудбалскиот клуб Chelsea. Дали би напишале Челси, според изговорот или само Челзи, по наше? :) А доколку се можни и двете варијанти, тогаш дали постои некоја која е поточна, да не кажам „помакедонска“. :)

    ОдговориИзбриши
  48. @Гонце Македонскиот правопис е фонетски, а тоа значи дека пишуваме така како што изговараме, со извесни отстапки од морфолошки карактер. Од друга страна, препорачуваме транскрипцијата да биде најблиска до оригиналниот изговор. Значи решението не е баш црно бело, а треба со правопис да се утврди кое ќе биде општо прифатено. За жал во различни медиуми се среќаваат и двете решенија.
    Кога зборуваме за клубот, лично би го одбрала Челзи, бидејќи така и го изговарам (што не значи дека тоа е подобро решение, ова е личен став). Затоа, пак, кога зборуваме за лично име, сметам дека е подобро да е поблиску до оригиналниот изговор - Челси.
    Сличен пример имаме со Paris (градот), кој го транскрибираме Париз, со з, иако на француски се изговара и без с и без з /пари/, а на англиски се изговара со с. Наспроти тоа, личното име Paris, го транскрибираме како Парис (Хилтон, на пример).
    Слични отстапки во пишувањето на туѓите имиња има и при едначење по звучност. На пример, апаратот е ренДген, а името на научникот по кој е наречен останува РенТген итн.
    Позз

    ОдговориИзбриши
  49. Благодарам за корисната споредба. :) Поздрав!

    ОдговориИзбриши
  50. Анонимен19 мај 2011 22:28

    Дали некој може да ми направи фонетска транскрипција на неколку зборови. Ако некој биде љубезен да ми помогне нека остави маил на кој ке може да контактираме. Доколку е потребно и ке го платам направеното.

    ОдговориИзбриши
  51. Филмот The Hurt Locker јас го видов преведен како Опасна кутија. Откако го гледав филмот, видов дека навистина одговара овој превод. Па нели во филмот се зборува за некој тип касетни бомби???

    ОдговориИзбриши
  52. Како се транскрибираат имињата: McDowell и McQueen? Во правописот не најдов правило дали Мек Квин (или МекКвин) и доколку треба да се пишува слеано дали првата буква од Квин треба да се пишува со голема буква.

    ОдговориИзбриши
  53. Анонимен01 април 2012 11:50

    МекКвин ..МекДауел.( јас мислам дека ова е точно) . има многу неразјаснети работи, конкретно за преведувачите .. го читав блогот и ми се допадна,, на пример хрватите ги оставаат имињата во оригинал , ама пишуваат латиница..??? сега наше ( на преведувачите) ни остана да мислиме и да се премислуваме како би било најдобро...

    ОдговориИзбриши
  54. Во никој случај во македонскиот јазик не би имало голема буква насреде збор. Значи, гореспоменатите презимиња правилно транскрибирани би биле „Меквин“ (како името на познатиот дизајнер Александар Меквин) и „Мекдауел“ (како името на актерката Енди Мекдауел). Да напоменам дека (сè уште) немам никакво звање од оваа област, така што моето мислење е горе-долу лаичко, но мислам дека не сум далеку од вистината. :)

    ОдговориИзбриши
  55. Кога сме кај транскрипцијата, имам еден проблем при лектурата. Како е правилно: „ал-Каеда“, „Ал-Каеда“ или „Ал Каеда“? Или, пак, постои некое друго решение? На различни места во текстот различно е напишано, а колку што можев да забележам, и медиумите различно го предаваат. Ве молам да ми помогнете доколку знаете нешто во врска со ова. Ви благодарам. :)

    ОдговориИзбриши
  56. Ве молам помош! Моето прашање е дали се преведува име на улица,булевар, се транскрибира или се остава во оригинал? На пример, Bulevar oslobođenja , или Batajnički drum? А исто што е и со топоними пр Београд-Белград?
    Искрено, не знам како е правилото и од една страна мислам дека никој и во ниеден јазик не би требало да преведува топоними, на пример Београд да биде Београд и за нас и за Америкаците, а не за нас да е Белград а за нив доклку би оделе по нас на пр.Whitecity, или така некако...мислам тоа е тоа. Име си е име, не може сега ако мене ми прави смисла да го преименувам.
    Но од друга страна па, ме фаќа инает кога гледам дека нас се што ќе стигнат ни преведуваат... Скопље, Битољ итн. Па ако е така, зошто јас да не си го викам Београд-Белград или Bulevar oslobodenja- Булевар на ослободувањето.
    Без разлика на моите желби, ве молам доколку некој знае како е навистина правилно, просветлете ме. Поздрав за сите!!!

    ОдговориИзбриши
  57. Барцелона, кога стана Барселона? мислам дека порано се транскрибираше со ц поради латиничното C, и поради тоа што така ја читаа кај нас, а сега пак кога го знаеме оригиналот, сите ја викаат Барселона. Има или нема правила? Во тој случај Единбург или Единборо, Тотнам или Тотенхем... итн..итн.

    ОдговориИзбриши